در این شب رفت و آمد و شلوغی شب عید و بازارهای ویژه‌ی سال نو که از چهار هفته پیش تشکیل شده، به پایان می رسد. خیابان‌ها چراغانی و آذین‌بندی شده است و رهگذران در کوچه‌ها شاهد چراغ‌های نورانی کوچکی هستند که کنار پنجره‌ها و یا از بالکن و سردر خانه‌ها آویخته شده است.

شب میلاد مسیح که در آلمان "وای‌ناختن" (شب‌های متبرک) در فرانسه بنام شب نوئل و در کشورهای انگلیسی زبان عید کریسمس خوانده می شود، به طور معمول جشن خانواده‌هاست. به این معنی که در آلمان اعضای خانواده از گوشه و کنار کشور و یا حتی از کشورهای دیگر سعی می‌کنند امکاناتی را فراهم آورند که دورهم باشند و بتوانند در کنار يكديگر این مراسم را برگزار کنند.

شب میلاد مسیح در آلمان شب شلوغی نیست و در خانه‌ها آرام برگزار می‌شود. در ساعات پایانی شب کمتر کسی را می‌توان در خیابان‌ها دید. بسیاری از خانواده‌های آلمانی درخت کاجی را در اتاق نشیمن برپا می‌کنند. در زیر شاخه‌های این درخت تزیین شده، هدایایی که از سوی اعضای خانواده برای یکدیگر خریداری شده‌اند، قرار می‌گیرند.

شب مقدس در آلمان

خانم پرفسور مردم‌شناس آلمانی، لیلو اشمیتز در مورد برگزاری مراسم کریسمس در آلمان می‌گوید: «آلمان از جمله کشورهایی‌ست که در آن تولد مسیح در شب جشن گرفته می‌شود، شبی که به نام شب مقدس معروف است. ولی در سایر کشورهای اروپایی و حتی در آمریکا این جشن در روز شروع می‌شود. شب کریسمس که در آلمان به‌نام  شب Weihnachten معروف است یا شب میلاد مسیح به شکل فعلی آن از قرن نوزدهم در کشور آلمان رواج پیدا کرد. در بسیاری از خانواده‌ها درخت کاج بعنوان سمبل سبزی و خرمی در خانه برپا می‌شود و به شکل‌های مختلف با روبان و نور و شمع و غیره تزیین می‌گردد. اعضای خانواده به طور معمول برای هم هدایایی می‌گیرند و بخصوص این هدایا برای بچه‌ها خريدارى مى‌شود.»

مسيحیان ایران که اکثرا پیرو مذهب ارتدکس هستند، جشن اصلی را نه در شب ۲۴ دسامبر، بلکه روز ششم ژانویه، روز تعمید مسیح برگزار می‌کنند. غذای ویژه‌ی این شب برای آنها بطور عمده ماهی است. پرفسور لیلو اشمیتز درباره چگونگی برگزاری مراسم و غذاهای مشخص آلمانی ها در شب تولد مسیح می‌گوید: «جشن بطور معمول حدود ساعت ۵ بعدازظهر شروع می‌شود. تا این ساعت پدر و مادر درخت را تزیین کرده‌ و هدایا را زیر آن قرار داده‌اند. بچه‌ها می‌توانند وارد اتاقی بشوند که درخت تزیین شده در آن قرار گرفته. ترانه‌های معروف و مخصوص Weihnachten یا شب میلاد مسیح خوانده می‌شود و غذای مخصوص این شب معمولا غاز یا اردک به همراه سیب‌زمینی و همین طور کلم مخصوصی‌ست که در خانه درست می‌کنند. در برخی از خانواده‌ها این غذا در روز بعد خورده می‌شود و شب وایناختن با غذای سبک و خوردن شیرینی و شکلات همراه است».

 سنت‌های پیش از مسیحیت

برگزاری جشن‌های سال نو در سنت‌های پیش از مسیحیت ریشه دارد. خانم اشمیتز معتقد است که با شروع فصل زمستان و طولانی شدن شب‌ها، روشن کردن شمع یا چراغ، برگزاری جشن و گرد هم آمدن اعضای خانواده و خویشاوندان و دوستان، بهانه‌ای بوده برای گذراندن شب‌هاى سرد و امید به بلندترشدن روزها و رسیدن بهار.

در آلمان سالانه حدود ۱۶ میلیون درخت کاج برای تزیین سال نو قطع می‌شود. البته اینها درختهایی هستند که به همین منظور کاشته شده‌اند. این تعداد درخت تنها ۷۰ درصد از نیاز آلمانی‌ها را برطرف می کند و بقیه از کشورهای همسایه وارد می‌شوند. طبق آمار منتشر شده در سال گذشته آلمانی‌ها روی هم حدود ۶۰۰ میلیون یورو برای خرید درخت‌های کاج خرج کردند.